Vijver­straat 1

Vijverstraat 1

HISTORIE VAN DE BOGT FEN GUNEE
Omdat niet bekend is in welk jaar Franeker gesticht werd, is het ook niet mogelijk om vast te stellen
wanneer in Franeker het eerste bier werd geschonken. Maar ongetwijfeld zal er weinig tijd tussen de
stichting van de stad Franeker en het nuttigen van bier hebben gezeten. Bier was min of meer een
volksdrank omdat zuiver drinkwater zeer schaars was. Voor zo ver bekend werd in Franeker de eerste
brouwerij gesticht in 1469 op de hoek van de vijverstraat – Academistraat waar later het cafe de Prins
stond.
Het vroegste bewaard gebleven document waarin sprake is van bierhandel in Franeker dateert van
woensdag 24 november 1462. Het betreft een zogenaamde ‘voorwaardenbrief’ tussen zeven
Haarlemse brouwers en de stad Harlingen over het heffen van tol op bier dat bestemd is voor
Franeker.
Swarte Floor, 12 rijns gl; Haijka, 11 rijns gl; Pieter Simenszn, 8 rijns gl; Claes Konken, 6 rijns gl; Jan
Gerrijtzn, 3 rijns gl; Jan Uweszn, 3 rijns gl; Claes Tijmenzn 2 rijns gl en Lyithe Janzn 1 rijns gl. Dese
foerscr. brouwers fan Haerlim die van Herlingen lenen II jaer laenck nae datum des naescreven tijdes int
jaer een M CCCC LXII op sente Katrinen awent ende dat gelt weer te betalen bij den alde penninck ende
betalen geen toellen op dat beer to leghen anders dan roer toellen nae ut versenge Herlinger ende
Fraeneker bref deer fan Hijarazoen wel bij regelt is, in en waerheijt dis register hijer foerscreven staet,
ende ick het aldus bazit hab tuijska da scipperen en da fan Harns dat hoedt ick onder mijn seijgel hijer
beneden op dit register druckt is.
Verbod aan Harlingen van tolheffing op bier dat door de zijl * wordt aangevoerd.
Riocht ende reed der landen ende steden van Oestergoe ende Westergoe nv vergaederet to Lyoerd,
biuellet jenna burgermaesteren sceppenen reed ende meente lyoede to Harnse by XX marckum wt elcka
steed ende deelen, dat jenna scellet oeffleta ende nyn tollen nyma jef nyma leta van nyn biaer deer
truuch jenna sijl faert jef ferra scel, ende dio tollen jef exsys scille leta staen, jef gy komme op dy neste
menadey der to Snijtze wessa scel, des lettera wernsdeys voir Ascensionis nest comende schuddet mit
XX ponden dat gijt naet scbyldich sint to dwaen by pena etc gesreuen onder wse stedena secreten der
dae nammen by dae secreten screuen staet der dy mena reed wol oen noghet Int jeer fan LXXI des
mannendeys nei Paescha achtenna.
Concordeert myt doriginalen, onder opt spatium myt drye segelen in groenen wasse besegelt Bij mij,
T. Delphus.
* Met dit zijl of tille word alm a of Alm enum er zijl bedoeld. Dit lag halverwege wat nu het Franeker end in Harlingen is ter hoogte van hotel ‘t
Heerenlogem ent.
Op 20 mei 1471 komen de raadsheren in Sneek bijeen om een uitspraak in deze kwestie te doen.
Franeker wordt wel in het gelijk gesteld, maar Harlingen is het er niet helemaal mee eens. Beide
steden gaan weer in onderhandeling. Op 8 maart 1472 komt Harlingen met de vertegenwoordigers van
Franeker, Andries Bornersma en Douwe Douweszoon, overeen, dat voor de periode van twee jaar,
ingaande op sint gregorius eerstkomende, voor ieder rijnschip dat met bier uit Haarlem naar Franeker
gaat, één stoter tol wordt betaald tot onderhoud van het diept en hoofden te Harlingen.
Reeckeninghe Lambert Tijaerdts z. gesworen gemeensman ende ontfanger van ’t corpus der stede
franeker vande administratie bij hen gehadt vande 1ste octobris anno XVIc deses totten lesten junij 1601:
daeraen volgende, int collecteren van des stadts particulieren imposten van wijnen ende bieren,
mistgaders van twee ommeslaghen over tvoorschr. corpus bijde raedt ende gesworen gemeente
beraempt tot furnisementen van tgeene men opde twee halve jaeren den lesten octobris 1600 ende den
lesten aprilis 1601 tot bethalinghe der schattinge totten oorloghe ingewillicht aende voorschr. imposten
te cort gekomen is, gemaect zijn deese reeckeninghe aende carolus guldens tsuck tot XX stuijvers ijder
stuijver tot sestien penninghen hollands gangbaer gelt gereeckent
ontfanck:
Eerst van bieren bijde herbergiers ingelegt ende geconsumeert vanden 1ste octobris 1600 aff totten
laesten aprilis anno 1601 daeraen volgende versch. (de lijst van wijnen is idem.)
Des rendants register metter contra rolle van Eevert Roeleffs z. ter presentie vande raedt ende
geswooren gemeente geverificeert d’ voorschr. tijt gedurende ontfangen ende genoten negenthien
tonnen biers waeraff d’impost van ijder tonne beloopt vierdehalve car. glns. met een halve tonne daeraff
d’impost om redenen bij toleratie negenentwintich st. bedraecht belopende tsamen ter somme van ——–
LXVII £. XVI st.
Jan Sijmens z. behalve een tonne bij hem nae Tzum gefoert, ende twee tonnen aen Montze Doedis
geleevert die beide ondrincbaer daer geheel verfuilt waeren, seeventhien tonnen van vierdehalve Carl
Guldens, ijder tonne facit —— LIX £ X st.
De Bogt fen Gunee
Het land ten zuiden van het slot tussen de vijverstraat en de oude vestingsgracht werd na 1510 Lutke
Buijren genoemd, en maakte deel uit van het zuidelijke Sjaerdema hof. Later werd het ook wel ‘Cleijne
gebuirte’ genoemd. Luts erfde een deel van dit land van haar grootmoeder Eedwer Sjaerdema. Een
ander deel ging naar Swob en later naar de familie Roorda. Het latere westerpoorthuis of huis met de
trappen was eerder het ‘Goffo van Roorda huijs opden fijferswalle’. Tussen 1532 en 1536 verandere
de situatie rond de westerpoort ingrijpend, en in mindere mate in 1571.
Lutke Buijren bestond uit een tiental kleine huizen. Een groter dwarshuis en hoekhuis bij de westerpoort waren tot 1580 eigendom van de
kruisbroeders. De zogenaamde Muncke (monnik) huizen.Ten oosten van deze huizen was een vijver/sloot waaruit o.a. water voor de brouwerij ’t
Gulden Cruijsse van de heren Kruisbroeders werd gehaald. De naam vijverstraat vindt zijn oorsprong dan ook niet aan de vijver waarin het slot stond,
maar aan de gedempte vijver bij Lutke Buren. De ‘vijver’ was eigenlijk niet meer dan een sloot die lag tussen Lutke Buren en het klooster van de
kruisbroeders. De tegenwoordige vijverstraat dus. In 1532 werd deze sloot gedempt. Het noordelijkste huis op Lutke Buren was in 1520
de herberg van Reijner Reijnerszoon. Reijner was tot 1510 gardenier van Eedwer Sjaerdema en daarna van Hessel van Martena.                                                                           De tuinderij of hof op Lutke Buren is pas in de 18de eeuw verdwenen. In 1587 was Sijmen Janszoon Roeper (overl. 1589)                                                                              herbergier en voerman in deze herberg, die toen op stadsgrond stond. De oude herberg stond waar nu pand vijverstraat 3 staat en werd in 1610
gesloopt. ( zie historie pand vijverstraat 3) Iets ten noorden van deze herberg werd in 1592 een nieuw pand gebouwd (B) dat te boek staat als het Jr. Carolus van
Sternsee nijew huijs mette leedighe plaetzen. Het huis was in eerste instantie bedoeld als proevenhuis (kamerwoningen), doch door omstandigheden kwam dit huis aan de
peterceliestraat te staan (nu waagstraat oostzijde). Het huis kreeg een ander funktie. Het werd tijdelijk een soort huis van bewaring voor onwillige personen of ander vreemdelingen bewaakt door leden van het Corps du Garde. De muur rond het erf was aangebracht ter beveiliging van de wambuis. De zuidmuur gaf de scheiding aan tussen de grond van de stad en die van Carel. Op 3 september 1583 was besloten een kazerne (K) met stal en opslag te bouwen voor het corps du garde. Ondanks
protesten van Carel van Sternsee werd ten noord oosten van zijn slot een kazerne en opslag gebouwd. Dat dit het uitzicht van de slotbewoners belemmerde, deed niet ter zake. Na een proces van de familie Juckema tegen de illegale bouw, volgens akkoord uit 1552, werd op 15 juli 1637 de stal en opslagvleugel van deze kazerne afgebroken. De oude kazerne werd later gepacht door Jan Broers. De schuur achter de herberg werd later gepacht door Pieter Bockes en nadien door Lijeuwe
Claesz., voerman op Sneek.). De grond van westerpoort tot de oude herberg was door de vestingresolutie van 1584 in handen van de stad gekomen,
ondanks protesten van Carel van Sternsee. Waarschijnlijk zijn de oude huizen/kamerwoningen toen gesloopt want in 1597 veranderde Lutke Buren aanzienlijk. Aan
de westzijde van de vijverstraat werden 7 nieuwe stenen huizen gebouwd. Het was deze Carel die het pand de bestemming van herberg gaf. Waarschijnlijk uit geldgebrek, Carel had geen enkele betaalde funktie, verpachte hij het huis vanaf allerheiligen 1593 aan Jan Simensz., een zoon van Sijmen Jansz. roeper, die er de herberg ’t Gulden Cruijss in begon. Carel handelde zelf ook in hollands bier en wijn. Wanneer Jan Sijmens naar een andere herberg verhuisde, is niet bekend. Maar zeker voor
allerheiligen 1615 toen Pijter Johannes Coeningh, voerman en biertapper, de herberg naast het slot pachte van de nieuwe eigenaar Bocke van Humalda. De naam ’t Gulden Cruijsse ging met Jan Sijmons mee naar een andere herberg, wat toen niet ongebruikelijk was. ( als de naam door de eigenaar geproclameerd was , was hij “eigenaar” van die naam). De naam ’t gulden cruijsse behoorde eerder toe aan de brouwerij van de heren kruisbroeders en stond aan de schilbancq nz. nu
Academiestr. Na 1580 werd deze brouwerij de stads brouwerij. In 1610 werd ten zuiden van de Bogt een smederij en stal gebouwd. Eigenaar en gebruiker was Pieter
Jans, Mr. Grofsmid. Vanaf 1621 was Frans Gerrits de herbergier. Frans had eerder de herberg ‘De witte Swaen’ op het vliet. Deze naam ging mee naar de herberg aan de vijverstraat. In 1629 werd Hans Pieters de herbergier. Quotisatie vant gene bij resolutie vanden raed ende geswooren gemeens luijden de biertappers tot des
stadts daler zullen contribueren; actum den Iste maij 1628. Quotisatie vanden waerden ende herbergiers binnen Franeker. Burgemeesteren raden ende geswooren gemeensluijden hebben eendrachtelyck geresolveert tot handthouwinghe van deser stadts gemeene middelen gelijck sij resolveren mitz deser dat de waerden
ende biertappers onder ende bovengeschreven alhier in stede woonachtich volgents deser quotisatie voorden lopenden halve jaare 1ste maij ingegaen ende den laesten octobris aenkompstich expiererende zullen moeten voor ijder tonne contribueren een dalder ende t’ elcken einde t’ elcken twee maenden de
gerechte dardepart van hun respective competentien part uptelen in handen vandeser stadts ontfanger Pijter Lolles ende betaelen bij poene van parate executie ende rent mitz desen den onwillighen hunne tappe verboden ende geinterdiceert, de facto bij poene van naerder provisie, actum franeker den 5de maij 1628.
Getekend; Goslick Jacobs, Jan Jans z., Douwe Hendricks, Hieronimus Willems, Horatius Doman, Maeves Reijns. Pijter Lolles, Frans Ghijsbarts Ens, Jacob Goslijckx, Schelte Cornelis, Gosse Willems, Lambert Staackmans, secret. van Ghemmenich. Onderstaande de lijst van herbergiers in de Bogt fen Gunee tot 1658
Quotisatie vanden waerden, herbergiers ende bier tappers binnen franeker voor den halve jaare van allerheilighen 1629 tot meij 1630. actum den 8 julij 1630
Hans Pijters XXV tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t gene sij ten proffijte van dese stadt
voorden halven jaare beginnende den 1ste novembris 1632: zullen contribueren ijder tonne 30 st. deser 9de novembris 1632.
Dirck Gillis van Eijckenduijnen 25 tonnen Quotisatie vande biertappers binnen Franeker van ’t geene sij voorden halve jaare begonnen den 1ste maij 1633
tot den laesten octobris daeraen volgende ten proffijte van deeser steede contribueren zullen, van ijder tonne een daelder of 30 st.
Aefke Simons Lodewijcks weche 25 tonnen Quotisatie van de herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene sij ten proffijte van dese stadt
voorden halven jaare beginnende den 1 maij 1635 ende te expireren den laasten octobris daeaen volgende sullen contribueren ijder tonne ad 38 stuijvers gereckent.
Aefke Simons Lodewijcx depost Hendrick Fransen 25 tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene sij ten proffijte van dese stadt
voorden halven jaare begonnen den 1ste novembris 1636 verleeden ende te expireren den laesten aprilis daeaen volgende sullen contribueren ijder tonne ad 38 stuijvers.
Hendrick Frans z. adsistent v.den grietman 25 tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene sij ten proffijte van desen stadt
voorden halven jaare beginnende den 1ste maij 1641 ende te expireren den laasten octobris daeraen volgende sullen contribueren ijder tonne ad 38 st. gereeckent.
Epo Claessens 25 tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene zij ten profijte van deser stad
voorden halven jaere, begonnen den 1ste deser ende sullende expireren den laesten aprilis 1646 sullen contribueren ijder tonne tot drie caroli guldens achtien st. gereeckend. Epo Claessens weduwe 30 tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene zij ten profijte van desen stad
voorden halven jaere, begonnen den 1ste maij verleden ende sullende expireren den laesten octobris 1648 aencompstich moeten contribueren ijder tot drie caroli glns ende achtien st. gereeckend. Jell Epo Claessens 25 tonnen Actum ende aldus gedaen ter vergaederinge van burgemr. Raaden ende geswooren gemeentsluijden der stad
Franeker op den Raadhuijsse den 12de junij 1648. In kennisse van mij secretaris, J.D. Ghemmenich. Gerben Epes 25 tonnen Aldus gedaen ter vergaederinge van burgemr. Raaden ende geswooren gemeentslieden der stad franeker den 30ste maij 1651. In kennisse van mij secretaris, J.D. Ghemmenich.
* Epo Hanssen- Wilco kerckhoff herbergier 25 tonnen * Epo Hanssen pachte het pand en Wilco was de herbergier
Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene zij voorden halven jaere, begonnen den 1ste deser ende sullende eijndigen den laesten aprilis 1652, moeten contribueren ijder tot drie caroli glns ende achtien st. gereeckend. Epo Hanssen, claes cock herbergier 28 tonnen Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene zij voorden halven jaere, begonnen den 1ste novembris 1653 ende zullen eijndigen den laesten aprilis 1654, moeten contribueren ijder tot drie caroli glns achtien st. gereeckend. Eelco Claesses Menaldum * 28 tonnen * Geen herberg maar alleen tapperij
Quotisatie vande herbergiers ende biertappers binnen Franeker van ’t geene zij voorden halven jaere, begonnen den 1ste maij 1654 totden laesten october daeraen volgende, moeten contribueren ijder tot drie caroli glns ende achtien st. gereeckent. Antie Lijeuwe Krolls weche, nu Eelco Menaldum 25 tonnen
Quotisatie vanden Herbergiers ende Biertappers binnen Franeker vant geene zij voorden halven jaare begonnen den 1ste maij 1655 tot den laetsten octobris daeraen volgende, moeten contribueren ijder tonnen tot drie karoli gld. achtien stv. gereeckent. Hessel Pijters Tsum executeur * 30 tonnen
* Pand werd weer herberg. Quotisatie vanden Herbergiers en Biertappers binnen Franeker vant geene zij voorden halven jaare begonnen den 1ste novembris 1656 ende sullende eijndigen den laesten aprilis 1657, moeten contribueren ijder tonnen tot drie caroli glns. ende achtien stuijvers gereeckent is.
Hessel Pijters Tsum executeur 42 tonnen Na 1658 werd het een puinhoop binnen de horeca. Het bierstekers oproer begon in Franeker en breidde zichuit over Harlingen, Leeuwarden, Bolsward en Sneek. Er zijn vele requesten en andere zaken bewaard gebleven. En enkele volgt hieronder. Aande Achtbare Magistraat der stede Franeker,
Remonstreeren U. E. E. met schuldige reverentie en geven seer onderdanichlijck te kennen de ondergeschreven herbergijers, burgers binnen deser stede, hoe dat sij tot haer groot leedwesen in ervaringe sijn gecomen ende over langh all hebben moeten aensien dat de bijersteeckers alhijer daaghs en maals en hoe langer hoe
menigvuldiger haere bijeren bij grauwerts, bij kannen en bij mengelen uijtslijten ende allenthalven bij den cleijne maet vercopen, ende dat niet voor ordinaris maar voor een minimum en geringe prijs, te weten voor drie stuijvers de kan, daer de supplnten. de kanne bijer niet minder als vijer stuijvers conen betuijgen waerdeur het dan
gebeurt, gelijck U. E. E. well can affnemen, dat de bijersteeckers allen frequentie ende neringe aen haer trecken, ende den supplnten. aenwie den tapperij en uijtslijtinge vant hollands bijer bij de cleijne maet toebehoort: ten eenemael onder cruijpen, welcke saecke nergens toe strecken can als alleen om den supplnten. op alle
neringhloosheijt te brengen, want alle die genen soo wel burgers als studiosen die dese practijeq voornmd. van goede coop bekend is, sullen haeren mengschap met de bijersteeckers aenleggen ende den supplnt. geensins den penningh gunstich wesen; ende aengesien den supplnt. groten en excessive oncosten moeten doen eer dat
sij tot een tapperije conen geraecken, ende daer beneffens volgens U. E. E. quotisatie der stads daelder moeten opbrengen, oock op haeren neringhe moeten leven ende haeren gansche familie onderhouden. Soo is het dat wij haeren aen U. E. E. adresseren ootmoedichlijck versoeckende U. E. E. gelieve den bijersteeckers binnen
deser stede te ordonneeren ende belasten om haer voortaen van tapperije en uijtslijtinge van hollands bijer bij de cleijne maet te weten, grauwerts, kannen ende mengelen te onthouden, ende aen supplnt. alleen te laten, off andersins den contrabiteuren en den gene die U. E. E. ordonnantie niet willen gehoorsaemen, dadelijck ende
facto niet anders te erkennen als tapper of herbergier, dien volgens oock van den selven te vorderen degerechticheijt daertoe staende, namentlijck vijff ende seventich goutg. sulx de supplnt. rede hebben betaelt, voorts soodanich inde stads daelder te quotiseeren conform de supplnt. op dat de bijersteeckers in dat subject
geen meerder prÆeminetien ofte vrijheijt hebben te gauderen als andere burgers die in gelijcke neringhe sijn, quo facto etc. onderstonden;
Dirck Dircks, Baltus Jelles Reijnalda, Jan Pijbes Baucke Reijns, Wijger Cornelis, Douwe Crispinus Pijter Hotses, Gerrijt Pieters Braam, Hijlckje Oenens
Anne Auckes, Hessel Pieters Tzum. Petrus Rudolphij, Notaris Publicaris: met eenige streecken. in de marge: Sij gestelt in handen van de vijer resp: bijersteeckers deser stad, omme binnen vijer dagen nae insinuatie deeser hier opte geven hun tegenbericht, omme sulx geschied voorts gedisponeert te werden nae behooren, Actum
Franeker den 1sten Julij 1657. Ter ordonnantie van voorschr. gerecht, J.D. Ghemmenich. Aende Achtbare Magistraet der stede Franeker.
Remonstreert U. E.E. met schuldige reverentie, Anne Auckes burger en herbergier binnen deser stede, hoe de supplnt. inde verleden somer besocht is geweest met de bedroeffde sieckte der pestilentie, soodanich dat daeraen ter sijner huijse (= brouwerij/herberg Deser Werelt) overleden sijn, des supplnt. soon, met de
dienstmaagd, ende aengesien hij supplnt. geduijrende de selve sobaricheijt geen afftreck ofte neringe heeft connen hebben, ende oock bij U.E.E. in goede observantie is, dat de herbergiers bij dusdanige ongelegentheijt eenige remis vande stads daelder genieten, soo is het dat de supplnt. hem aen U.E.E. adresseert
onderdanichlijck versoeckende omme E.E. gelieve hem inde stads daelder van verleden somer sulcken
verlichtinge off remis te vergunnen, als U.E.E. oirberlijxt en raadsaamst duncken sal, quo facto etc:
requisitus, Petrus Rudolphi not. publq. 1657 in de marge: T’ gerecht der stad Franeker consenteert den supplnt., van verleden somer 1656, halff jaers quotisatie te corten
twee maanden, Actum den 24ste aprilis 1657. ter ordonnantie vanden gerechte der voorschr. stad, R. Hatsema. Aende Achtbare Magistraet der stede Franeker,
Remonstreert U.E.E. met schuldige reverentie Sierck Doeckes cum exore, hoe hij wel genegen solde sijn, alhier binnen deser stadt den neringe van tapperij in wijnen en bieren te exerceren, ende alsoo sij jonge luijden ** sijnde, die geerne met eeren deur de werelt willen, ’t selve met fatsoen menen int werck te stellen, ende
vermoedende met het betalen van omtrent 25 goutguldens, als tot Harlingen betaalt wert te conen volstaen, bemercken sij dat sij in plaetze van dien moeten betalen 25 caroli guldens voor de wijntap, ende voor den biertap 105 guldens, wesende een grote somma; ende de wijle U.E.E. van Sixtus Arnoldinus voor een weijnige tijt een
tamelijcke somma heeft genoten, als dat ook de supplnts. jonge luijden sijnde niet conen weten off sij alhier neringe sullen hebben, ende een woonplaetse lange behouden off niet, soo is het dat sij haer aen U.E.E. adresseren onderdanichlijcke versoeckende uut voors. insichten den supplnts. inde ordinares quotisatie te
verminderen, ende op soodanigen minderlijcke somma te stellen, als U.E.E. in redelijcheijt beluiden en voortaan sal te behoren; quo facto etc.
requsitus, Petrus Rudolphi, not. publq. in de marge: Het gerecht der stadt Franeker consenteerd de supplnts. omme bier ende wijn alhier te mogen tappen, mits eerst
en alvoren betalende hondert en dartich Car. Gulds: daet toe staende, tot profijt van den armen, bij faute van sulx sall tot sijn leedwesen daer in voorsien worden, Actum dem 21ste septembris 1663. Ter ordonnantie van ’t Gerecht der stadt Franeker. G. Kaldenbach Op heden den 25ste september 1663 heeft Sierck Doeckes vijfentwintich Car. Gulds. voort consent van wijn te tappen, alleen in handen van de President Jan Willems de Borgemr. gestelt, in kennisse van mij onderges.
G. Kaldenbach. ** Met de jonge lieden wordt bedoeld de studenten die een soort van sociteit in de herberg begonnen, maar te weinig geld hadden om de kosten van biertap te betalen. Sixtus Arnoldinus was collecteur van de stadsdaalder en toezichthouder op studenten. Hij woonde vlak naast de hortus botanicus.
Niet duidelijk is of de herberg tussen 1658 en 1663 met tussenposen leeg stond, herberg bleef of een andere funktie heeft gehad. Er zijn helaas geen archiefstukken over deze periode betreffende de horeca bewaard gebleven. In september 1663 begon de in Harlinger wonende Sierk Doekes geb.16-1-1636 Leeuwarden, in de herberg een wijn en bier tapperij.( zie request van Sierk). Een ander opvallend aspect is dat er van 1666 tot 1671 in de diverse registers geen bewoners/herbergiers vermeld staan. Mogelijk is het pand in die periode afgebroken en herbouw. Wel is vanaf 1666 een herberg in het pand vijverstraat 3 gevestigd. De uit Dokkum afkomstige Sjoerd
Lieuwes Swienes geb. 19-2-1645 Lutkewierum, vestigd hier de herberg “in Dockum”. Tot 1677 hadden Sjoerd en zijn vrouw Hielkje Klases hier hun nering en verhuisde toen naar de vleesmarkt nabij de wijde steeg. In 1671 werd Dirk Pieters geb. 20-11-1646 te St. Jacob, de herbergier in de bogt en in 1673 opgevolgt door Pieter Jacobs Cool geb. 4-4-1655 Overschie. Opvallend omdat Pieter mennoniet (doopsgezind) was en tevens predikant. Een nazaat van Pieter eveneens Pieter Jacobs Cool geheten
en predikant lag op 28-5-1858 de eerste steen voor de bouw van de doopsgezinde kerk aan de zoutsloot te Harlingen. Begin 1679 vetrok Pieter naar Amsterdam waar hij later een bierbrouwrij opzette. Op 30-1-1679 werd de uit Arnhem afkomstige Hendrik Hendriks Joncker aangesteld als waard in de bogt.
Op 4 februari 1676 werd de herberg door Popke Luitjens Roorda geb. 12-6-1628 Bolsward, enThomas Hiddes W esterp geb. 20-6-1638, mede namens hun echtgenotes, Sjoukje Jans en Attie Johannes, gekocht van Duco Martena van Burmania en zijn vrouw Edwer van Juckema. Thomas betaalde een bedrag van £ 543 en 15 st. en Popke een bedrag van £ 652 en 20 st. Herbergier en huurder wordt Pieter Jacobs Cool voor 75 Car. gl. per jaar. De overdracht vond plaats op 1 juni 1676. Popke was eerder getrouwt met Ymkje Alles die op 20-9-1658 overleed. Ymkje was een zuster van Jan Alles. De in Franeker geboren Thomas bracht een groot deel van zijn jeugd in Sneek door. Maar door zijn huwelijk op 17-3-1660 kwam hij weer in Franeker wonen. In 1678 is in opdracht van Thomas Hiddes W esterp de oude smederij gesloopt en een pand tegen de zuidgevel gebouwd, dat diende als woonhuis. Op 12-7-1686 verkochten Popke en Thomas de herberg aan Trijntje Gerrits, herbergierse in de’De Ooievaer’ ( achter het latere Planetarium) weduwe van de herbergier Pieter Pieters van Straten. Trijntje betaalde £ 680 en 2 zilveren ducaten aan Thomas en £ 686 en 6 stuivers
aan Popke. De overdracht vond plaats op 10 september 1686. Herbergier en huurder wordt Hendrick Hendricks Jonker voor 75 Car. gl. per jaar. In 1689 werd
achter het woonhuis een houten schuur en paardestal gebouwd. W aarom Trijntje vanaf 8 maart 1688 haar oude herberg De Ooievaer voor 85 car. gl. huurde
van de man waar aan ze de herberg in 1686 had verkocht, de notaris Vitus Fennema, is niet bekend. Mogelijk dat haar huwelijk in 1687 met de gerechtsbode Pieter Gerbens er mee te maken had. Vanaf 1 mei 1689 was ze weer herbergierse in de ooievaer. Haar zoon Gerbrand nam de zaken in de bogt waar. Op 11 november 1689 moest Trijntje de Bogt noodgedwongen verkopen aan haar crediteur Thomas Hiddes W esterp wegens schulden aan hem en de stad. Op 4 juli 1690 werd Thomas weer eigenaar.
De herberg werd toen omschreven als huis, tapperije, nieuwe schure en peerdestallinge. Thomas verhuurde de Bogt aan de zoon van Trijntje, Gerbrand Pieters. De huur gold voor vijf jaar à 92car. gl per jaar, ingaande 1 mei 1689. Gerbrand leende van de Leeuwarder wijnhandelaar Bernardus Nanningh een herberginventaris om de ‘neringe en de tapperije weder opnieuw aen te vangen’. Gerbrand bleef herbergier tot 1 mei 1694. Toen werd Willem Heres Wiarda geb. 23-2-1648 Harlingen,
ook wel ‘grote Willem’ genoemd, herbergier. Opgevolgt per 1-2-1695 door de in Norden geboren duitser W outer W entzen (Wincent) uit Aalten als herbergier/huurder voor £ 75 per jaar. Op 6 maart 1697 verkocht Thomas de Bogt aan Pieter Piebes Tolsma geb. 11-2-1677 herbergier/voerman uit Tzum voor 1050 car. gl en 2 zilver ducaten. ‘Op huiden 15 mei 1697 heeft Pijtter Pijbes, herbergier in de Bocht van Gunee, ’t propijn van de tapperij ad vijf ent seventigh caroliguldens inplaats van een hondert en vijf car,gl. in handen van de E. Heer President Dirck Dircksen betaalt volgens accoort bij Ed. Heeren Magistraat met voornd. Pijtter Pijbes gemaakt en alzoo
tot voldoening van de tap. Actum Ut Supra’. In 1706 ging de Bogt weer over in andere handen. Janke Pieters, weduwe van Sjoerd Lieuwes Swienes (zij was zijn derde vrouw), kocht de Bogt van Pieter Piebes Tolsma en Grietje Jochums geb.1-9-1672 in een wandel verkoop. De herberg ‘in Dockum’ aan de voorstraat werd nu eigendom
van Pieter en Grietje. Tot 1671 hadden Sjoerd en Hielkje deze herberg staande ten zuiden van de Bogt. De kastelein, W outer W entzen (W incent), verhuisde mee. Door financiele oneenigheid en hypotheekproblemen werd de koop pas een jaar later beklonken. Omdat W outer niet lezen nog schrijven kon was hij erg afhankelijk van zijn vrouw Gertud Wüters die dit wel kon. Zij deed dan ook de boekhouding en betalingen. Blijkbaar ging dat niet helemaal volgens de regels want op 3 november
1708 volgde er een boete van de stad en waarschuwing tot suspens van tap. Janke ging toen zelf weer in de tap staan. Maar Janke was ook de jongste niet meer en verhuurde de zaak ingaande 1 mei 1709 aan de koopman Tjerk Berends die jarenlang in dienst van de VOC op oost indie had gevaren. In 1711 verkoopt Janke de zaak
aan Klaas Meinerts geb.1-3-1640, koopman en koemelker en Tietje Wiebes wonende te Wommels. Waarom dit bejaarde echtpaar de zaak kocht is niet duidelijk. Maar
kort na het overlijden van Janke op 3 november 1712 kochten Pieter en Grietje de Bogt van dat echtpaar. Pieter overleed op 23-2- 1735. Op 19 december 1736 werd
de Bogt door Grietje Jochums weduwe van Pieter, verkocht voor 4000 car. gl. aan Dirk Pieters van Helder en Neeltje (Cornelia) Jacobs wonende te Visvliet.
Grietje bleef wel naast de Bogt wonen tot de verkoop aan Jan Klases in 1737. De bogt was geen onbekende herberg voor de koopman Dirk Pieters (van Helder). In 1671 was hij er een paar jaar herbergier geweest. 3-5-1737: Jan Klases en Sijtske Goris,echtelieden te Franeker kopen een deftige huis, schuur en nieuw gebouwde stalling, staande en gelegen aan de vijverstraat, van Dirk Pieters van Helder en Neeltje Jacobs, echtlieden thans wonende te Visvliet voor vierduizend drie honderd gulden en 20
stuivers. (De nieuwe paardestal werd in 1735 tegen de zuidgevel van het woonhuis gebouwd.) Jan Klases geb. 9-4-1699 Schillaart, was in 1722 vanuit Mantgum naar Franeker gekomen. Zijn beroep was scheepstimmerman. Jan werkte op de scheepswerf bij zevenhuizen en na 1732 op de werf oostvliet. Van 1735 tot 12-5-1737 was Jan hospes in het Harlinger veerhuis.Het echtpaar kregen 4 kinderen; Klaas geb.4-02-1738, overl. op 10-04-1738. Klaas geb. 27-10-1739. Trijntje geb. 20-06-1742, overl. op 5-05-1744. Trijntje geb. 20-04-1746. Het echtpaar verhuisde van het Harlinger veerhuis op het vliet naar de Bogt. In 1776 werd de herberg verkocht aan hun zoon Klaas
Jans, die zich toen al Klaas Bogstra noemde. Klaas was getrouwt met Tjamkje Pieters Brouwer geb. 8- 5-1745. Het echtpaar kreeg 2 kinderen, Jan geb. 25-9-1771 en Piet geb.13-11-1773. Tjamkje was een dochter van Pieter Siebrens Brouwer eigenaar en herbergier aan het noord, (nu het pand van kapper Roodenburg). In 1796 werd de herberg verkocht aan Christoffel Schröder (Schreuder) en Maria Burman, herbergiers echtpaar te Harlingen. Het stukje grond of weide achter de herberg was tot 1771 eigendom van de erven van Otto van Welvelde en Catharina van Burmania, de laatste eigenaresse van het in 1713 afgebroken slot. In 1771 werd de grond eigendom van de stad. Van 1738 tot 1751 huurde Jan klases de grond van erven Welvelde. Daarna huurde Adam Sjoek het stukje grond. Vanaf 1770 huurde de zoon van Adam,
Nicolaus Sjoek het stukje grond plus het land in de gedempte vijver van het slot. Later gehuurd door Bölger (Heerenlogement) en Schreuder (Bogt fen Guinee).
Op 20 oktober 1809 werd Berend Rinses Osinga geb.18-5-1787 en Trijntje Aebes Keuning geb. 21-8- 1783 Augustinusga, eigenaar/herbergier van de Bogt Trijntje was een dochter van Aebele Keuning, die in 1809 het cafe Het wapen van Holland kocht, (later de eerste aanleg genoemd) Hij werd ook wel Aebele kruk genoemd omdat hij mank liep. Aebele was gewond geraakt toen zijn herberg bij Kollumerverlaat geplunderd werd tijdens het Kollumer oproer in 1797. (Hij pleegde op 5 november
1820 zelfmoord door zich in de gelagkamer de keel door te snijden) Het echtpaar kreeg drie kinderen; Janke geb. 22-5-1810, Overl. 2-4-1822, Elisabeth geb.14-2-1812 Overl 25-9-1836, en Trijntje geb.11- 2-1816. Trijntje Aebes Keuning stierf op 17-2-1816 aan kraamkoorts. Ruim een jaar later, op 30 maart 1817 trouwde Berend met de kasteleinse Wiepkje Klases van der Berg geb. 25-3-1797. Er werden vier zonen geboren, Rinse geb. 12-7-1817, Klaas geb. 2-9-1820, Douwe geb.19-1-1824 en Huibert
geb. 6-1-1827. Huibert is op 9-6-1848 overleden in het militair ziekenhuis te Amsterdam. Hij was Fuselier in de 2e comp. 1e bat. 8e reg. infanterie. Rinse is ongehuwd overleden op 19-12-1845. Klaas vertrok na zijn huwelijk op 7-7-1844 met Simontje Miedema naar Harlingervaart 12 en werd schilder.
Op 23-5-1866 vertrok hij met zijn gezin naar Berlikum. Douwe verhuisde 9-5-1887 samen met zijn twee halfbroers Auke en Hielke Haagsma en zijn nicht Anna van der W oude (dochter van Hielkje Haagsma) naar de zuiderkade 41. W aarschijlijk liepen de zaken niet goed. Mogelijk dat de handicap van Douwe, hij zag slecht, meespeelde. De Bogt werd voor een jaar verhuurd aan Douwe Kuperus geb.27-12-1841 Noordwolde,uit Sneek. Dat was geen succes en vanaf 15 maart 1888 tot 1-5-1890
verhuisden ze weer naar de Bogt. Douwe en Auke bemoeiden zich alleen met de paarden en de stalling. Anna en Hielke de tap.
Na het overlijden van Berend op 21 september 1829, trouwde wiepkje op 23-12-1832 met de op 27-4- 1796 te Firdgum geboren gardenier Abe Haagsma. Abe bleef zijn vak uitoefenen en Wiepkje en Rinse bleven hospes in de Bogt. Het huwelijk tussen Abe en Wiepkje bracht vier kinderen voort. Abe geb. 27-9-1833 overleden op 27-11-1833, Auke geb. 17-7-1835, Hielkje geb. 3-8-1836, en Hielke geb. 21-11-1837. Hielkje vertrok na haar huwelijk in 1862 met Nicolaas van der Woude naar waagstraat 19.
Douwe overleed op 3-1-1891. Auke overleed op 28-1-1892, Hielke op 5-10-1892 en Anna is op 21-5- 1890 naar Deinum vertrokken waar ze trouwde met de bakker Jetse Huisman.Hielke had blijkbaar na het vertrek van Anna, die de waardin was, weinig zin in het waardschap want hij vroeg drankhandelaar Klaas Bijlsma geb.14-2-1863 om vanaf 1-5-1890 hospes in de Bogt te worden en borg te staan voor een lening van 2000 gulden. Klaas was in 1885 gehuwd met de zuster van Anna Wiepkje van der Woude en had veel ervaring in de horeca evenals Wiepkje die van 1886 tot 1890 casteleinse was in cafe “De prins van Oranje” op de hoek van de vijverstraat/academiestraat.
Klaas was een zoon van Jan Bijlsma kastelein/eigenaar van cafe ‘De belt’ aan de Harlingerweg 9. Klaas was vernoemd naar zijn grootvader Klaas die na het overlijden van zijn ouders met zijn broers een soort drankmaffia op en rond het vliet runde. Een jongere broer van Jan, Anne, vermoorde op 20- 2-1858 in Franeker een politieagent.
Auke, Douwe en Hielke lieten de horeca over aan Klaas. De stalling en paarden was hun afdeling. Na het overlijden van Hielke werden Klaas en zijn vrouw W iepkje en haar zuster Anna de erfgenamen/eigenaars. Of Klaas hier zo gelukkig mee was valt te betwijfelen. Hij had net de lening van 2000 gulden die Douwe en Hielke hadden afgesloten, afbetaald en de klandizie was redelijk maar personeel en onderhoud van het dubbele pand koste veel geld. Reden om nu zelf een lening van 4500
gulden af te sluiten. Het gemiddelde inkomen van de cafe’s rond 1900 lag tussen de 1000 en 1200 gulden per jaar. W at precies de reden was om het cafe te verkopen, 1914 de eerste poging, is niet duidelijk. Maar ondank het feit dat de Bogt in 1915 het meest bezochte cafe van Franeker was met een omzet van ruim 2000 gulden, deed Klaas in 1919 het cafe in de verkoop. Middels een publieke veiling op 27-1-1919 werd de bogt te koop gezet. De stal achter de bogt viel niet onder de verkoop omdat Anna eigenaar was en de stal verhuurde aan Bernardus Bouma. Het meeste geld bood de Leeuwarder Jan Kooy maar op de finale verkoping was het Pieter Rinses Alkema die de
nieuwe eigenaar werd. Maar dat was eigenlijk niet de bedoeling. Zijn bod was feitelijk in opdracht van de casteleinse Jantje Dijkstra, weduwe van Bauke Poppes voormalig herbergier in de Harmonie aan de voorstraat en ‘De eerste aanleg’. Maar ruzie tussen Jantje en Pieter deed haar besluiten om haar cafe over te doen aan Rinse, de zoon van Pieter en af te zien van de koop. Pieter Rinses Alkema geb. 27-11-1863 was na boerenarbeide een koopman in bonus geworden. Mede door toedoen van zijn vrouw Jantje Gillebaard geb. 3-2-1868 Baard, werd hij koopman in van alles en nog wat en met name oude metalen en vodden. De zaken gingen voorspoedig en in 1901 kocht hij een
huis met pakhuis in de Jan v d Bildtstraat. Een paar jaar later liet hij een nieuwe grotere schuur bouwen. Zijn motto was ” Geld is niks, ruimte moet ik hebben !!! “. Pieter had twee zonen, Jan geb. 30- 1-1894, Rinse geb. 5-9-1896 en een dochter Grietje geb. 2-9-1891. Kastelein in de Bogt werd Abraham Eekhof geb. 5-5-1886 Leeuwarden, die op 21-5-1912 trouwde met Grietje Alkema. Deze trouwerij trok in Franeker zeer veel aandacht omdat Pieter alles uit de kast haalde om te imponeren. Praalwagens, koetsen met friese paarden en een orkest deden velen met het hoofd schudden en haar bijnaam was geboren. Voortaan werd ze de ‘voddenprinses’genoemd.
Abraham stond zomers altijd op de kermis met feestartikelen. Zo had Grietje hem leren kennen tijdens de kermis in Harlingen. Buiten de kermistijd was hij kellner in diverse steden in het land met als voorkeur Groningen en Amsterdam. Lang heeft de aanwezigheid van Abraham in de Bogt niet geduurd. Zijn schoonvader was kastelein in cafe de Valk geworden maar was daar in ‘t geheel niet geschikt voor. Regelmatig dronken en uitschelden van de klanten deed de naamloze vennootschap
‘De Valck’ besluiten om hem weg te sturen. Gemakkelijk ging dat niet omdat Pieter financieel deel uit maakte van de NV. Het gastheerschap moest in de familie blijven en dus werden Abraham en Grietje de nieuwe beheerders. Pieter vetrok naar cafe de eerste aanleg. (Het verdere leven van Pieter, Jantje en Abraham en Grietje is een drama dat eindigde in Amsterdam, zie bijlage horeca geschiedenies Franeker). Zoon Jan werd de opvolger van Abraham maar bleef tot 2-1-1921 wonen in zijn huis Jelle Bangastraat 17. Jan was meer koopman dan kastelein. Het was vooral zijn vrouw Janke Algera geb.13-11-1900 Dronrijp, die de zaak runde terwijl Jan zich met de handel in o.a. manufacturen bezig hield. De huishouding werd gedaan door Aukje Wagenaar die door een noodlotige val van de trap op 17-12-
1921 overleed. Waarschijnlijk waren de klanten niet zo weg van het bedienen van Janke en Jan. De klandizie liep sterk terug waardoor een gebrek aan contanten onstond er de schulden niet meer afgelost konden worden. Op voorspraak van Annechien Meijer geb. 9-12-1870 Slochteren, kasteleinse in de eerste aanleg,
werd haar zoon Klaas van Hemmen geb. 13-10-1899 Baflo de nieuwe cafehouder/eigenaar in de Bogt. Rinse was getrouwt met de oudere zuster van Klaas, Stijntje. Klaas en zijn vrouw Cornelia Engelina Velthuis geb.12-9-1902 Roden, verhuisden op 29-9-1925 van Assen naar Franeker. In Assen stond hij in het cafe van zijn vader Herman.
Gelijk was er een probleem met het verkrijgen van de tapvergunning. Dit had alles te maken met zijn gescheiden moeder Annechien Meijer, die cafe de eerste aanleg runde. Dit omdat haar schoonzoon Rinse er een rommeltje van maakte. (zie horeca historie) Uiteindelijk kreeg Klaas op 5-1-1926 de vergunning.
De ‘clan’ van Hemmen zorgde regelmatig voor problemen in de Bogt. Politie en een enkele keer oppassers van de PZ moesten ingrijpen om erger te voorkomen. De zuster van Klaas, Annechien spoorde niet helemaal en viel klanten lastig. Ze werd dan tijdelijk opgesloten in de PZ. De klanten bleven weg en er dreigde een financieel debacle. Reden voor Pieter en Jantje om in Januari 1928 de Witte de Withstraat in Amsterdam te verlaten en orde op zaken te stellen in de Bogt. Een half jaar lang
werd er gezocht naar een oplossing maar Pieter en Klaas maakten het door hun ruzies en drankgebruik alleen maar erger. Klaas en zijn familie vertrokken op 11-6-1928 naar Groningen en Pieter ging een paar dagen later terug naar Amsterdam. De schuldeiser en hypotheekverstrekker, brouwerij “De Klok “ in Enschede (na 1954 Grolsch) was het zat en kocht het cafe na aftrek van de hypotheekschulden die Klaas van Hemmen en Rinse Alkema kastelein in de eerste aanleg, gemaakt hadden. Hierdoor kon Rinse het cafe behouden. Om de Bogt toch draaiende te houden besloot de brouwerij om Albert Hempenius geb. 18-8-1899 Stiens, kastelein in Leeuwarden, per direct aan te stellen. Ruim een jaar heeft Albert als waard in de Bogt gestaan. Eind juli 1929 vetrok het gezin naar Holwerd. Het was Tjietske Bijlsma geb. 6-5-1864, de vrouw van wagenmaker Jan War geb.14-8-1862, die haar schoonzoon Rinse Alkema geb.14-5-1886 overhaalde om op de funktie van hospes in de Bogt te solliciteren. Rinse was getrouwt met Ytje War geb.15-12-1887, een dochter van Jan en Tjietske. Tjietske was zeer bekend met het cafeleven omdat haar vader jarenlang kastelein was geweest in cafe “De belt” harlingerweg 9 en oom Klaas Bijlsma in de Bogt. Rinse was van beroep timmerman en in dienst bij o.a. timmer en molenbouwer W estra. In 1916 was
het gezin verhuisd naar Hitzum. Waarschijnlijk was de persoonlijkheid van Rinse, de kennis van Tjietske en de lokale bekendheid doorslag gevend want de brouwerij ging akkoord met de voorwaarden van het echtpaar. En dus kwam er weer een Alkema in de Bogt. Overigens familie van de eerdere Alkema’s die in de 16 eeuw dezelfde stamvader hadden. de Op 16-8-1929 nam het gezin zijn intrek in de Bogt. Omdat Rinse nog geen vakbekwaamheid had werd eerst getapt onder de vergunning van Hendrik van Hemmen en tot 9-5-1932 op de vergunning van Annechien Meijer. Vanaf 5 mei 1932 kreeg Rinse ‘volledige vergunning’ wat toen een nieuw soort vergunning was.
De aanstelling van Rinse bleek een goede keus te zijn. De Bogt leefde weer op en baas ‘Bogt’ werd een begrip in de stad. Een paar jaar werd Rinse gedwongen het cafe te verlaten. De duitse bezetters hadden het pand gevorderd en baas bogt verhuiste van mei 1942 tot april 1945 naar Zuiderkade 40 waar hij bleef wonen.                                Zoon Klaas geb. 23-4-1922 Hitzum ging na de oorlog in de Bogt wonen. Rinse en Ytje kregen 10 kinderen waarvan de jongste, Tjalling geb. 6-1-1929 Hitzum in 1955 de Bogt overnam. Tjalling woonde toen al een paar jaar in het pand en leerde van zijn vader de kneepjes van het vak en kreeg op 26 februari zijn volledige vergunning. Na zijn 70ste  verjaardag liet Rinse de tap en bediening aan Tjalling. In het voorjaar van 1960 is het cafe achter verbouw d.m.v. nieuwbouw. In mei 1971 vond Tjalling het welletjes en verliet de Bogt om een wat regelmatiger en rusiger leven te hebben. Dan breekt de tijd van Folkert Kuperus aan.

Bijzonderheden:
In een rapport van monumentenzorg uit 1902 staat vermeld dat de voorgevel van de Bogt van Guinee tussen 1750 en 1775 verbouwd is van trapgevel naar klokgevel (Louis de XIV stijl). In de gevel een ornament met afbeelding van ooievaar en opschrift waarschijnlijk afkomstig uit de herberg annex brouwerij De ooievaer achter het planetarium. ( Zie Trijntje Gerrits) Het verdwenen ornament met ooievaar in linker gevel was in de jaren 30 nog aanwezig Lange tijd is de naam Bogt van Gunee een discussiepunt geweest en misschien nog wel. Er zijn na 1900 diverse artikelen geschreven over hoe het cafe aan de naam is gekomen. In 1686 wordt de naam
voor het eerst genoemd. De naam wordt toegeschreven aan Jan Alles, een broer van Ymkje de eerste vrouw van Popke Luitjen Roorda. Maar op geen enkele wijze is in archiefstukken terug te vinden dat Jan iets van doen had met de Bogt. Intressant zijn de volgende gegevens: In 1674 huwde Eeltsje Sjoerdsdr.( dochter van Sjoerd Lieuwes) met Sijtze Hector den oostindienvaarder. Ze kwamen te wonen in een huis van Popcke luitjen Roorda, bij de flapbrug. Sijtze werd herbergier ‘in de 3 bollen’. (
Eeltsje was de weduwe van Oeds Eijses) In 1664 woonde ten zuiden van de herberg een engelsman. In een bijlage van het burgergeld van 1664
staat: den Engelsman aen de fijverstraete. Mogelijk heeft hij iets van doen gehad met de naamgeving. Een ander opvallend aspect zijn de aantekeningen uit 1902 van P. Janzen betreffende een gesprek met Jan Bogstra over de Bogt. Over het ontstaan van de naam Bogt van Gunee zei Jan het volgende:
“In Harnzer sékaptein, dy’t op ,e goudkust oan ‘e golf fen gunéa (miskien om slaven ef kofje to heljen), fearn hie, hat, do’t er binnen wier, yn ‘e leste helte fen ‘e 17e ieuw dit loazjemint koft ef sette litten en it de namme jown fen ‘de Bogt’ hwer’t er syn jild fortsjinne hie”. Jan had het verhaal van zijn vader en werd al heel lang in de familie verteld die de familienaam aan de Bogt had ontleent. Opvallend, de naam Jan Alles wordt niet genoemd. Het is dus best mogelijk dat het iemand anders is
geweest die de naam bedacht heeft. Tevens bewijst dit gesprek dat het verhaal ouder is dan Tjalling Alkema vertelde. Hij had het van museumconservator Faber vernomen die wel de naam Jan Alles noemde. De eerste keer dat de naam Jan Alles wordt genoemd is in kranteartikelen uit de jaren 30. Gezien de feiten is het gesprek van Jan Bogstra dichter bij de waarheid, dan dat van Faber en Alkema. Jan Alles die in de tijd rond de naamsvorming in Franeker woonde was geen zeekaptein/herbergier. En
dan is er nog het verhaal van Johan Maurits van Nassau, geen prins overigens, die op 6-1-1665 door de brug zakte. En wat de denken van het verhaal van de rijke oostindievaarder die in 1668 het oude Egmondhuis in de Dijkstraat kocht, het liet opknappen en naast een indisch wapenbord de tekst “Sola Bona quea Honesta ? “ liet plaatsen.

EIGENAARS TOT 1945
1592 Nieuwbouw van proevenhuis (gasthuis) met stal en hof. Dit gaat niet door en pand wordt tijdelijk
een wambuis (gevangenis)
1592 Jonkheer Carol von Sternsee
1593 Pand wordt als herberg in gebruik genomen en krijgt de naam ‘t gulden cruijs. Herbergier is Jan
Simonsz.
1612 Bocke van Humalda
1615 Ruurd van Juckema/ Gerrolt van Juckema
1651 Jonkheer Duco Martena van Burmania en Edwerda van Juckema
1676 Popke Luijtjens Roorda, koopman en zijn huisvrouw Imkje Aesge Allesdr. en Thomas Hiddes
W esterp, koopman en zijn huisvrouw Attie Johannesdr.
1678 Nieuwbouw woning tegen de zuidgevel
1686 Trijntje Gerritsdr, weduwe van de herbergier Pieter Pietersz. van Straten en herbergierse in ‘De
Ooievaer’
1689 Thomas Hiddes W esterp, koopman/burgemeester
1697 Pieter Piebes Tolsma, herbergier uit Tzum en Grietje Jochums
1727 Grietje Jochums, weduwe van Pieter Piebes Tolsma
1736 Dirk Pieters van Helder en Cornelia Jacobsdr. wonende te Visvliet.
3-5-1737 Jan Klases, schuitemaker en Sijtske Goris, echtelieden kopen een deftig huis met schuur en
nieuw gebouwde stalling, de bogt van gunee genaamd, van Dirk Pieters van Helder en Cornelia
Jacobs, echtelieden wonende te Visvliet. Bij de vorige eigenaresse Grietje Jochums, weduwe van
wijlen Pieter Piebes Tolsma bewoond. Al het gene dat gebruikt word voor de nering als tin, hooi, stroo,
turf, glazen etc. Zal op taxatie moeten worden overgenomen.
1752 Verbouw van trapgevels naar klokgevels.
1776 Klaas Jans Bogtstra, herbergier en Tjamke Pieters Brouwer
1796 Tjamke Pieters Brouwer, herbergierse, weduwe van Klaas Jans Bogtstra
1-12-1797 Christoffel Schreuder en Maria Burman te Harlingen, kopen een huis en herberg, de Bogt
van Guineé genaamd, een stalling en wagenhuis van Tjamke Pieters Brouwer, weduwe van Klaas
Jans Bogstra. Belast met 1/3 onderhoud van een fleugel van de Sjoeks pijp, strekkende van de pijp tot
aan de greide behorende aan de stad.
20-10-1809 Berend Rinses Osinga en Trijntje Aebeles Keuning met zijn curatoren Walle Thomas
Bosma en Eiso Cornelis W iersma kopen een huis en logement, ruime stalling en wagenhuis, de Bogt
van Guinea genaamd, van Christoffel Schreuder. De losse goederen tot dit huis behorende zullen niet
in de koop versmelten, doch op taxatie worden verkocht.
1829 Ymkje Klases van den Berg, weduwe van Berend Rinses Osinga
1837 Abe Haagsma, kastelein
1872 Douwe Osinga en Hijlke Haagsma, kasteleins
1880 Nieuwbouw veranda met trap aan de noordgevel
1891 Hijlke Haagsma
1891 Aanbouw achter bovenverdieping met doorreed
1893 Klaas Bijlsma, kastelein
1919 Pieter Alkema, koopman
1922 Jan Alkema, cafehouder
1922 Verbouw voorgevel
1925 Klaas van Hemmen, cafehouder uit Assen
1928 Bierbrouwerij ‘De Klok’ te Enschede, later de Grolsch brouwerijen genoemd