Jan Bogtstra­straat

A-02-02-00150

De geschiedenis van het vrijheidsmonument aan de Jan Bogtstrastraat in Franeker.

In 1988 werden de basisscholen in Nederland benaderd door de landelijke Stichting ‘Adopteer een Monument’ om een monument in hun stad of dorp, dat herinnerde aan de gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog, te adopteren. Destijds werkte meneer Boll als directeur van basisschool ’t Kofschip’ aan het Galjoen in Franeker.
Na overleg met de Stichting ‘Friesland 1940 – 1945’ werd de ’t Kofschip aangemeld als deelnemende school aan dit project. Franeker telt niet veel monumenten die herinneren aan de Tweede Wereldoorlog.
De school heeft het Vrijheidsmonument en de daarachter geplante boom in het plantsoen aan de Jan Bogtstrastraat geadopteerd. Het vrijheidsmonument was een grote zwerfkei met daarop de tekst: Na tien jaar bevrijding is deze boom geplant. De boom erachter was een Canadese esdoorn (de ‘maple leaf’), die herinnerde aan het Canadese leger, dat de noordelijke provincies in april 1945 heeft bevrijd. In de Canadese vlag staat een maple leaf afgebeeld.
De esdoorn werd op 5 mei 1955 geplant tijdens de herdenking van het feit dat Nederland 10 jaar ‘bevrijd’ was. In 1988 werd er in het kader van ‘Adopteer een Monument’ door de leerlingen uit groep 7/8 van de toenmalige openbare basisschool ‘t Kofschip’ voor het eerst een krans gelegd bij de gedenksteen.
Meneer Boll is destijds, tijdens de voorbereidingen voor de kranslegging, in contact gekomen met de heer Wiebren van der Vaart. Hij was verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog en woonde op dat moment toevallig in de Jan Bogtstrastraat. De heer Van der Vaart heeft jarenlang op school verteld over gebeurtenissen uit de 2e wereldoorlog, samen met mevrouw H. de Jong en mevrouw Glastra van Loon – Bruinsma.
Vanaf 1992 werden de 3 oorlogsgraven op de Algemene Begraafplaats ook bij de kranslegging betrokken. In de zomer van 1995 fuseerden de basisscholen ’t Kofschip en It Klokhus. De nieuwe basisschool de Opslach zette deze jaarlijkse herdenkingsplechtigheid voort. Nog steeds leggen de leerlingen van groep 7 van basisschool de Opslach elk jaar op of rond 15 april, een krans bij het monument. In de lockdownperiode tijdens de coronapandemie is er zelfs een digitale kranslegging geweest. Tijdens de jaarlijkse kranslegging wordt er een krans gelegd bij het vrijheidsmonument, er worden bloemen gelegd bij de drie oorlogsgraven en er wordt een bloemstuk gelegd bij het graf van sergeant Dave Steensma, die in 2004 het slachtoffer is geworden van een aanval in Irak. Zijn kinderen waren leerlingen van de Opslach.
Vrijheid is niet vanzelfsprekend, dat moeten we goed beseffen. De herdenking is een goed moment om nog eens even bij onze vrijheid stil te staan.